طب شفائى همان كتابى است كه مرجع استناد عالىجناب آنژلوس « 3 » براى نوشتن كتاب Pharmacopea Persica كه در سال 1681 ( 1092 ه . ق . ) در فرانسه به چاپ رسيد ، قرار گرفته است . آنژلوس با تكيه به اطلاعات ذى قيمتى كه از كتاب قربادين شفائى بدست آورد ، و با مطالعاتى كه شخصا انجام داد چندى بعد نيز كتاب ديگرى تحت عنوان Gazophylacium Persarum تأليف كرد كه در سال 1684 ( 1096 ه . ق . ) در آمستردام به چاپ رسيد . برغم سكوتى كه « مؤمنين » درباره شفائى كرده‌اند ، اين شخص اهميت و شهرت به مراتب بيشترى از خود ايشان دارد تا جائى كه فوناهن در كتاب خود به نام Qulknkunde خلاصه‌اى از قربادين شفائى را ذكر كرده است . كتابهاى آنژلوس به زبان لاتين بوده و نسخ فراوانى از آن‌ها در كتابخانه‌ها وجود دارد . علاوه بر آنچه كه گفته شد باز يك كتاب بزرگ ديگر هم هست كه دربارهء داروها مىباشد و توسط يك پزشك ايرانى تاليف شده است و « مؤمنين » از آن نام نبرده‌اند . اين كتاب الفاظ الادويه نام دارد و توسط نور الدين محمد عبد إله بن حكيم عين الملك شيرازى نوشته شده است . نور الدين در جوانى به هندوستان مهاجرت كرد و كتاب خود را در سال 1030 در همان كشور نوشت و آن را به نام شاه جهان كرد . اين شخص نه تنها از نظر پزشكى ، بلكه از نظر نويسندگى نيز داراى مقام بسيار شامخى است و ما در فصل بعد راجع به او گفتگوى بيشترى خواهيم داشت . الفاظ الادويه هم كتاب نايابى نيست زيرا در سال 1266 در دهلى و مدرس به زبان فارسى به چاپ رسيد و بعدا توسط گلدوين « 4 » به انگليسى ترجمه و در سال 1208 در كلكته چاپ شد . اينك پس از گذشتن از ادعاى « مومنين » دربارهء اين كه آن‌ها شكاف عميقى را كه در نوشتجات پزشكى ايران وجود داشته است پر كرده‌اند ، به شرح كتاب خود ايشان مىپردازيم . دربارهء اين كتاب بايد اذعان كرد كه اگر شكاف مورد بحث واقعا وجود مىداشت ، كتاب مزبور آن را پر مىكرد . من دربارهء كتاب ابو موفق هروى چيزى نمىگويم ولى ارزش كتاب تحفه المومنين از نظر داروسازى از كتاب دهم ذخيرهء خوارزمشاهى ، و حتى از كتاب شفائى « 5 » و يا كتاب عين الملك « 6 » به مراتب بيشتر است . در اين كتاب ، جز در موارد معدود كه مطالب قدرى گنگ نوشته شده‌اند ، ادويه و داروها با نظم و ترتيب شرح داده شده‌اند و اگر داروئى داراى چند اسم بوده است ، يكايك آن‌ها بازگو گرديده و سردى و گرمى و اثر هركدام شرح داده شده است و انشاى كلام هم‌چنان است كه انسان مىتواند هر قسمت از كتاب را جداگانه با علاقهء تمام بخواند .

--> ( 3 ) - Fr . Angelus ( 4 ) - Gladwin ( 5 ) - قربادين ( مترجم ) ( 6 ) - الفاظ الادويه ( مترجم )